Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :
img

Reuzen: scheppers en vernietigers

/
/
/
558 Views

Aan de wieg van een net geboren Moeder Aarde

Op elk werelddeel bestaan er mythische verhalen over de Reuzenvolkeren. Meestal worden ze afgeschilderd als grove lelijke wezens, menseneters, vernietigers. Ook in de Noordwest-Europese en vooral in de Scandinavische mythologie spelen de Reuzen een belangrijke, zij het dubieuze rol. Maar wie zijn de Reuzen eigenlijk, wat doen ze in onze verhalen, en wat is hun betekenis?

Door Linda Wormhoudt

Reus is de aanduiding voor een groot mensachtig wezen. In veel oude geschriften, zoals de Hebreeuwse Bijbel, worden Reuzengeslachten beschreven. Daarin worden ze de Nephilim, kinderen van gevallen engelen genoemd. Ook de Griekse mythologie kent Reuzenvolkeren: de Titanen, de Cyclopen en de Giganten. En dan zijn er de Scandinavische Reuzen, de Jötnar, de vijanden van de goden. De Oudnoorse woorden ‘Jötun’, Jötnar of Risar, komen van dezelfde wortel als ‘eten’ en betekenden oorspronkelijk gulzige of menseneter. Het woord ‘risi’ is verwant aan ‘rijzen’ en betekent: een rijzig figuur. Reuzen hebben volgens de bronnen een duidelijke connectie met de oerkrachten en de elementen: er zijn Water- en Oceaanreuzen, Vuurreuzen, Lucht- en Stormreuzen, Berg- en Steenreuzen, en Reuzen van het woud. De Reuzen komen naar voren als oerwezens, met een sterke verbinding met de ongetemde natuur.

In het kader van mijn onderzoek naar seidr, een magische Scandinavische werkvorm, besloot ik via ritueel werk en bronnenonderzoek de Reuzen wat beter te leren kennen. Ik kende, zoals zovelen, de Reuzen slechts uit sprookjes. En die verhalen beloofden niet veel goeds. Denk aan het sprookje van Jack en de Bonestaak, aan de vele verhalen over mensenetende Reuzen, over slapende giganten die je maar beter niet wakker kunt maken. En nu stond ik op het punt om juist dat te doen. Iedereen is onschuldig tot het tegendeel is bewezen, immers?

In de Noordwest-Europese mythen worden Reuzen vooral gevreesd om hun destructieve kracht. Ze vermorzelen, vernielen, stampen steden plat en eten onschuldige kindertjes op. Ze zijn echter niet per definitie kwaadaardig: ze hielpen de mensen bij het bouwen van grote bouwwerken. Het ontstaan van grote heuvels en eilanden werd in vele oude culturen aan Reuzen toegeschreven. Daarnaast lijken ze een verbinding te hebben met de verre voorouders, zij die nog in een ongeciviliseerde wereld leefden. Reuzen lijken zelfs nog ouder te zijn dan de mensheid: in veel verhalen waren ze aanwezig bij de geboorte van Moeder Aarde of zelfs haar makers. Reuzen als scheppers?

Scheppingsverhaal

In het begin was er een grote gapende leegte. Dit was de Oerruimte, het Ginungagap. In het midden van de Oerruimte lag de ijswereld, Niflheim. Hier bevond zich een bron, Hvergelmir, de Ruisende Ketel. Hieruit stroomden twaalf stromen, die bevroren toen zij in een ijzige koude terechtkwamen. De waterdamp die uit deze massa opsteeg, sloeg op de rivieren neer en bevroor tot rijp. De ene laag zette zich af op de andere en zo groeide er een ijslaag in de Oerruimte. In het Zuiden lag de wereld van vuur, Múspellheim, het Vlamland. Hier was het heet en licht. In de Oerruimte ontstond een luwte. Daar begon de rijp te smelten en te druppelen. Vonken van Múspellheim vlogen weg en werden sterren, kometen en planeten. Door de hitte begonnen sommige druppels te leven en zij namen de vorm aan van een Reus. Het eerste levende wezen in een nieuwe wereld was Ymir. Ymir zweette in zijn slaap en uit dat zweet kwamen een man en een vrouw: de stamouders van de Jötuns, de Reuzen. De oppergod Odin en zijn twee broers Vili en Ve offerden Ymir op om van zijn lichaam de werelden te maken. In zijn dode vlees ontstonden maden, die later Dwergen zouden worden en die de aarde vormden. Zijn bloed vulde de oceanen en rivieren. Uit zijn schedel werd de hemel gevormd en uit zijn gebeente ontstonden bergen. Zijn tanden en beengruis werden stenen. Uit zijn haar groeiden bomen en Ymirs hersenen werden de wolken.

Ook in andere mythen staan Reuzen aan de wieg van een net geboren Moeder Aarde, zij zijn het die de aarde haar definitieve vorm gaven. Waarom worden Reuzen dan in de meeste bronnen als kwaadaardig bestempeld? Ze leken vooral vormen van oergeweld en chaos te personifiëren. En chaos, dat is de ultieme vijand van beschaving. Reuzen: vernietigers van beschaving?

Oer en beschaving

Er is donker, er is licht. Er is beschaafd en er is oer. De strijd tussen wat wij goed en kwaad noemen is een eeuwige strijd, die in alle mythologische verhalen waar dan ook ter wereld een hoofdrol speelt. Soms is er in die verhalen een onderliggend thema op te merken: de oudere ‘primitieve’ goden versus de nieuwe ‘beschaafde’ goden. De eerste groep moet meestal uiteindelijk het onderspit delven. De Reuzen vertegenwoordigden de ‘oude’ krachten van de originele chaos en van de ongetemde natuur. Hun nederlagen in gevechten tegen de jongere, beschaafde goden vertegenwoordigden misschien de triomf van de cultuur over de natuur. De beschaving rukte op en de ouden moesten verdwijnen, het land werd gecultiveerd en er was geen plaats meer voor wild en woest. Dank jullie wel, Reuzen, voor het scheppen van de aarde. Willen jullie nu vertrekken?

Reuzen worden meestal als naïef, lelijk, gulzig en dom afgeschilderd, maar als je dieper de historische bronnen in duikt, ontstaat er een iets genuanceerder beeld. Sommige Reuzen werden wijs genoemd en werden beschouwd als de dragers van oeroude kennis. Zoekers naar kennis en ultieme wijsheid kwamen steevast bij de Reuzen uit. Het zijn de bewakers van Oer, wachters bij bronnen waarin kennis, poëzie en heling huist, wijze kluizenaars die waarheid spraken. Overal ter wereld vind je de polariteit als het om Reuzen gaat: enerzijds waren ze wijze Ouden die veel kennis bezaten, anderzijds werden ze als dom en afzichtelijk bestempeld. Wat is waarheid?

Ik tijger op een zanderige oever in Jötunheim, Noorwegen. Voor mij staat een oeroude boom, met takken die de grond raken. Ik voel angst, een oerangst, deze situatie ligt niet in mijn comfortabele zone. Terwijl ik diep ademhaal, kruip ik voorzichtig naar de boom. Daar zie ik een menselijke gestalte. Het is een Reus, zijn lichaam gedeeltelijk vervlochten met de boom zelf. Voor hem ligt een kleine bron. Hij mompelt tegen de bron in een taal die ik niet ken. De Reus kijkt op, ziet mij, en staart. Ik staar terug, en ik voel mij als een konijn voor de koplampen van een auto. Dan wijst hij op de drassige grond voor mij: ik zie daar runetekens, die leven, kruipen, flikkeren. Met een handgebaar van de Reus springt een van de tekens naar mij. Het is een kleintje. De rune blijft rusten voor mijn ogen, een centimeter van mij verwijderd. Welke rune is het? Ik herken het niet, tot het mij aanraakt. Het is een van de vergeten runen. Eentje die het daglicht nooit aanschouwde. Zijn naam is ‘voorouder.’

De lessen van Oer

Ben je een schrijver, een poëet, een zoeker naar kennis? Of ben je een bouwer, een kunstenaar, een filosoof? Wil je voorbij de grens van uiterlijke beschaving kijken? Wil je meer weten over onze afkomst? Voor hen die verder willen kijken dan hun neus lang is, kan het interessant zijn om contact te maken met de Reuzenvolkeren. Ze kunnen je vertellen over de wildernis, over de elementen, over de aarde. Ze bezitten kennis over kou en hitte. Ze weten de ware betekenis van passie, ze kennen het oog van de storm en leven een leven buiten rasters en vaste patronen. Ze kunnen je leren wat chaos betekent: en uit chaos komt creatie.

Misschien representeren Reuzen onze eigen primitieve afkomst, en misschien verklaart dat onze angst. We zijn nu immers beschaafd, en herinnerd worden aan onze oorsprong, dat willen wij niet. Reuzen lijken de oorspronkelijke bouwers te zijn van de wereld waarin wij leven. En de mens heeft, als een ondankbare puber, deze scheppingsdaad beloond met de demonisering van de bouwers.

Linda Wormhoudt is sjamaniste en rituelenbegeleidster, auteur van ‘Goden en sjamanen in Noordwest-Europa’, ‘Ademtocht, verhalen over de dood’, en ‘Seidr, het Noordse pad, werken met magische en sjamanistische sporen in Noordwest-Europa’ alle uitgegeven door uitgeverij A3 boeken. Haar website: www.soulritual.nl



Plaats een reactie

    Artikel delen
  • Facebook
  • Twitter
  • Google+
  • Linkedin
  • Pinterest