Mytische tijd, buiten de tijd

[Ewald]

Door Ina Cüsters-van Bergen

Mythische Tijd: buiten de tijd, buiten de wereld, buiten de gebeurtenissen
Elk mens is een vertegenwoordiger van het goddelijke op aarde

Zomertijd: even afstand te nemen van je dagelijkse werkzaamheden. Even je zinnen verzetten, tot jezelf komen, en weer contact maken met je wezenlijke zelf, zonder druk van buitenaf, of opgelegde verplichtingen. Sommige mensen plannen hiervoor een vakantie, anderen gaan op retraite. Even leven zonder de klok: buiten de tijd, buiten de wereld, buiten de gebeurtenissen.
'Buiten de tijd' is een oude formule die gebruikt werd om naar de wereld van de goden te reizen: de mythische wereld die in het oude Egypte Sep Tepi of ook wel Tep Zepi genoemd werd, is een wereld van regeneratie en herstel. Als je uit de wereld van de gebeurtenissen stapt, en de wereld van de mythen binnengaat, betreed je de wereld van de creatie. Deze wereld is tijdloos, en speelt zich voortdurend af áchter de wereld van de gewone verschijningsvormen. De wereld van de mythen is een archetypische wereld. Een wereld van rauwe natuurkrachten waarin alle krachten hun natuurlijke verloop hebben. Het is de wereld van de goden. Deze wereld is voortdurend aanwezig op de achtergrond van ons dagelijks bestaan. In de Keltische mythologische verhalen wordt deze wereld de ‘Anderewereld’ genoemd. De Aboriginals noemen het de Droomtijd, in Egypte heette deze laag van de werkelijkheid Tep Zepi, de ‘Eerste Tijd’. Deze mythische tijd speelt zich af in de oertijd vóórdat er nog maar enige sprake is van cultuur.

Osiris
Historisch gezien voert deze mythische tijd ons terug naar de tijd dat er nog geen landen waren geformeerd, en waarin het koningschap voor de eerste maal gevestigd werd. In deze mythologische tijd - deze gouden tijd van perfectie - ontstaat het priesterkoningschap voor de eerste keer. Een universele monarch wordt gekroond als de hemelse koning van de wereld. Hij was de beste aller koningen, en de grondlegger van het originele paradijs. Dit mythische koningschap vind je overal op de wereld. In Egypte was zijn naam Osiris, andere bronnen noemen Ra als eerste koning. De genealogische lijn van de opvolging der koningen voert altijd terug naar deze eerste mythische koning, die op aarde de eerste cultuur vestigde. Hij bracht het schrift, de wetgeving, de kunsten, de landbouw en allerlei vormen van civilisatie mee naar de mensen. Ook in onze tijd vind je nog officiële ceremonieën die terugvoeren naar deze Eerste Tijd. De kroningsceremonieën van koningen, de wijdingen van priesters, de begrafenisrituelen, het leggen van de eerste steen van een gebouw; het zijn slechts enkele voorbeelden van eigentijdse rituelen die terugvoeren naar deze mythische wereld.
Aan de sterrenhemel wordt deze tijd gelokaliseerd ten tijde van de laagste stand van de constellatie Orion aan de hemel. De Egyptenaren noemden dit sterrenbeeld Osiris Sahu. Volgens de berekeningen zou deze stand ongeveer 10.500 jaar voor Christus zijn opgetreden.
Tep Zepi is tegelijkertijd de tijd waarin de zon voor de eerste keer opkomt uit de oerwateren. In deze mythische tijd is elke natuurkracht aan het goddelijke gekoppeld. Alles wat zich afspeelt in deze tijd is in overeenstemming met de goddelijke orde, die valt onder de werkingskracht van de godin Ma’at. Wij kennen Ma’at nog in de vorm van Vrouwe Justitia. Maar Ma’at behoort tot de alleroudste der goden, en is de godin van de Weegschaal der Gerechtigheid en Waarheid.
In deze tijd is geen onderscheid tussen goed en kwaad, er zijn alleen maar krachten die volgens wetmatigheden op elkaar in werken. Elke plant die opkomt ís de wederopstanding van de korengod Osiris. Ook de bliksem ís het direct ingrijpen van de goden, en elke keer dat de zon de donderwolken wegjaagt door haar licht, overwint het licht de tegenstrever, in de vorm van de god Apep.

Khepera
De Eerste Tijd vormt de matrix van perfectie, en alles wat daar gebeurt, is goed en in overeenstemming met het goddelijke plan. Alle goden bestaan voor eeuwig en hebben hun eigen functie in deze mythische tijd; ook de stervende god. Want het wezen van een god is een abstract principe dat de gehele werkelijkheid doordringt. Met zijn wezen doordringt hij de wereld van de verschijningsvormen, en komt op deze manier in wording. In wording komen – het scheppingsproces - heet in het oud-Egyptisch Khepera. En het aannemen van verschijningsvormen heet Kheperu.
Er zijn verschillende soorten goddelijke principes. En elk principe is de matrix voor een scala aan verschijningsvormen. Zo kan één goddelijk principe – bijvoorbeeld het moederlijke (gesymboliseerd door de godin Isis) tot uidrukking komen in verschillende verschijningsvormen: de menselijke moeder, de koe, de kosmos, de grot, het levensbloed, de oceaan; al deze verschijningen zijn een verschijningsvorm van Isis.
De stervende god bijvoorbeeld, die wij in onze christelijke cultuur kennen als Jezus, heette in de Egyptische cultuur Osiris. Osiris was het principe van sterven en herrijzen dat elk jaar te observeren is in de plantenwereld, en het dierenrijk. Ook het menselijk leven en sterven werd in verband gebracht met Osiris. Zo is Osiris het land zelf, de planten (met name het graan), de boom, de zuil, de gestorven mens.
Alle mannelijke goden vormen tezamen één god, en alle vrouwelijke goden vormen gezamenlijk één godin; en gecombineerd vormen ze Z-Hij; een onzijdige, alles omvattend crea-tor, de scarabee Khepera die als de rijzende zon omhoog komt uit de oerwateren.
In de mythische teksten worden deze verbanden vaak door middel van een woordenspel aangeduid. Je ziet dat in de bovenstaande Egyptische tekst. De oude Egyptenaren gingen ervan uit dat het vastleggen van gedachten door middel van het schrift een magische daad was. Het schrift is een manier om via de geest invloed te hebben op de materie. In de vorm van verhalen wordt de werking van natuurkrachten beschreven. Niet – zoals tegenwoordig – in de vorm van natuurkundige wetten. Maar in de vorm van verhalen, waarin de goden - die ongemanifesteerde abstracte principes vertegenwoordigen - een menselijke vorm aannemen. Ze zijn in interactie met de wereld van de verschijningsvormen, en ze dringen erin door. In de creatiemythen wordt er een magische relatie beschreven, tussen de eeuwige wereld van de goden die voortdurend bestaat in de Eerste Tijd en onze tijdelijke wereld van ons menselijk bestaan. Door op deze manier te mediteren of te contempleren op onze materiële werkelijkheid, komen we in onze ervaring buiten de fysieke werkelijkheid terecht, buiten de tijd en buiten de dagelijkse gebeurtenissen. Je komt dan terecht in de ongeziene werelden van abstract goddelijk bewustzijn die achter de fysieke verschijningsvormen liggen. Dit is de werkelijkheid waarvandaan de materiële werkelijkheid condenseert als een consequentie. De wereld van de cultuur, de wereld van de mensen komt op deze manier in wording.


De mythologische werkelijkheid
Je kunt deze wereld van de zichzelf scheppende werkelijkheid op elk moment binnengaan. De mythische werkelijkheid is een droomwereld, die achter de objectieve wereld ligt, en altijd aanwezig is. Zeker als je een bezinningstijd voor jezelf in de natuur neemt, is het heel eenvoudig om deze droomtijd waar te nemen. Elke kracht, of het nou een natuurkracht is of een menselijke daad, is de herhaling van een mythisch principe.
Elke dag gaat de zon voor de allereerste keer op in de Eerste Tijd. Elke zonsopgang is een voortdurende herhaling van het moment van de schepping. Elke plant, en elk dier is de vertegenwoordiging van een goddelijke scheppingsenergie. Elke dag ontwaken de goden in de Egyptische tempel. Ze komen tevoorschijn uit de oerwateren van de creatie, ze kleden zich en ze voeden zich, en werken volgens hun essentie.
Elk menselijk gedrag is een uitingsvorm van gedrag van de goden, en vindt altijd plaats in de mythologische achtergrond van de Eerste Tijd. Elke constellatie van sterren die oprijst aan de nachtelijke hemel, vertegenwoordigt een godheid die onderweg is in de oeroceaan. Elke rivier is een weerspiegeling van de melkweg. Elke tempel of kerk is het gebouw waarin een godheid woont; of hij nou Christus heet of Buddha. Of ze nou Hathor heet, of Maria. Elk lichaam waarin een mens, dier of plant woont is de levende tempel van een god. Elk mens is een vertegenwoordiger van het goddelijke op aarde – dat is een hele interessante gedachte om op te contempleren. Zeker in woelige tijden kan het heel zinvol zijn om te hierop te reflecteren, en te zoeken naar het mythische patroon wat ten grondslag ligt aan het gedrag van mensen in een bepaalde situatie.
Als je een gewone gebeurtenis relateert aan de Eerste Tijd, dan kom je in die Anderewereld terecht, en dan wordt deze gebeurtenis geladen met een bovennatuurlijke kracht. Juist in de zomer als we zo dicht in de natuur kunnen leven, op de camping staan, of in een bootje ronddobberen, is het een hele mooie spirituele ervaring om jezelf heel bewust open te stellen voor deze mythische tijd. De natuur is goddelijk, en opent je heel gemakkelijk naar spirituele ervaringen. En als je dan je glaasje wijn drinkt en je stokbrood eet, denk dan nog eens extra aan Isis en Osiris. Ik wens jullie allemaal een zeer verfrissende Eerste Tijd toe.

Ina Cüsters-van Bergen is Magister Templi van de Hermetic Order Temple of Starlight, een Orde in de Westerse Mysterietraditie. Zij schreef ‘The Order of the Exalted Land’ en ‘De weg naar de oude mysteriën’. www.templeofstarlight.eu, info@templeofstarlight.eu.