De zoektocht van Odin

[Ewald]

Door Linda Wormhoudt

De queeste van Odin: het Oerpad
Het oude Scandinavische godenpantheon is redelijk onbekend. Dat is jammer, want het zijn deze goden die eeuwen geleden in onze eigen contreien werden geëerd. Ze hebben een natuurlijke band met het Noordwest-Europese landschap en de mensen die het bevolken. Dit zijn geen goden uit verre vreemde streken met exotische namen: het zijn onze eigen Hollandse kleigoden.
In deze tijd waarin (bijna) alle informatie over oude en nieuwere spirituele tradities voor ons beschikbaar is, staat de zoeker voor de haast onmogelijke taak om zijn of haar eigen pad te kiezen uit de wirwar van spirituele paden. Zoeken naar wijsheid en kennis in andere culturen kan veel voldoening opleveren en ons dichter bij onze kern brengen. Maar veel dichter bij huis, haast vergeten in de tijd, ligt een schat aan informatie op ons te wachten. Verstopt in de oude Europese mythen liggen oerpaden, te vinden voor wie op zoek is naar verbinding, essentiële kennis en zichzelf.
Mijn persoonlijke queeste begon bij het land. Jarenlang had ik gezocht naar mijzelf, daar op verre paden, totdat ik me realiseerde dat ik terug moest naar het begin. Dat begin, de eerste stap, lag besloten in de grond onder mijn voeten. Mijn eerste kennismaking met het Noordwest-Europese godenpantheon was heftig en vertelde mij over wortels. Daar, bij die wortels, vond ik mijn oorsprong terug. Daar vond ik Odin.

Veelzijdig
De Scandinavische goden hebben de zoekers naar wijsheid en kennis veel te bieden. Zo is er Freyr, de heer van het land en de vruchtbaarheid, die ons kan vertellen over verbinding met het land en levenskracht. En er is Loki, de rebelse halfgod die weet dat patronen soms doorbroken moeten worden om verder te kunnen groeien. Van alle Scandinavische goden is Odin, ook Wodan genoemd in onze contreien, degene die het meest bekend is. Odin/Wodan wordt in verband gebracht met zowel wijsheid (kennis, de kracht van woorden, poëzie en literatuur) als kracht en macht (energie, strijd, en oorlog). Hij is de krijger, de sjamaan, de doodsgod en de oppergod. Daarnaast is hij de zwerver, de vormveranderaar, de ladykiller en de wijze oude grootvader. Velen kennen hem alleen in zijn woeste aspect, als de woedende krijger, die al zwaaiend met zijn speer zij aan zij met zijn plunderende vikingmannen vecht. Dit eenzijdige beeld heeft ervoor gezorgd dat andere aspecten van deze veelzijdige god ondergesneeuwd raakten. Zijn daden, onder andere opgetekend in de Scandinavische mythen en in de IJslandse Edda, laten een caleidoscopische god zien, die door verschillende fasen ging om te kunnen worden wie hij was. Deze aspecten zijn ook af te lezen in zijn vele namen. De moderne zoeker die meer wil weten over zichzelf en de wortels doet er goed aan om Odin’s verschijningen eens nader te bekijken.

Ygg de Verschrikkelijke
Odin heeft vele namen. Een van die namen is Ygg de Verschrikkelijke. In deze verschijning is hij de woedende krijger, die zichzelf opzweept tot een bijna niet te beteugelen woede, waarbij een primaire levenskracht vrijkomt. Woede wordt in de moderne context vaak gezien als een destructieve emotie, maar soms is destructie nodig. Odin is de wilde storm, compleet met hagelbuien, striemende regen en afbrekende boomtakken. De storm geselt het land maar maakt het daardoor vruchtbaar. Als de storm gaat liggen is het land nat, schoon en klaar voor de volgende cyclus.
Ik was als het verwoeste land: natgeregend en open. Oude ideeën waren met de wind meegegaan, patronen lagen aan stukken. Maar nu was mijn grond vruchtbaar en klaar voor nieuwe ideeën. Dus haalde ik diep adem, klopte de modder van mij af en liep verder.

Vegtam, de Zwerver
Odin zwierf jaren over de werelden als Vegtam, de Zwerver. Hij was gekleed in een blauwe voddige mantel en een flaphoed. Hij kwam bij de bron van Mímir, de bron van alle wijsheid. Hier offerde hij een oog om een slok te mogen nemen. Terwijl hij dronk, zag hij alle verdriet die over mensen en goden zou komen. Het is daarom, zegt men, dat Odin nooit lachte. Andere mythen vertellen over de avonturen die Odin beleefde tijdens zijn zoektocht naar kennis. Hij werd de Wandelaar genoemd, omdat hij altijd onderweg was en tussen de mensen leefde, om nieuwe kennis op te doen. Hij kende alle paden, alle wegen, ook de doodlopende stegen en de onbegaanbare moeraspaadjes.
Ik zwierf over het land en leerde het kennen. Ik kwam uit op doodlopende stegen, zwierf door haast onbegaanbare gebieden. Ik zag vruchtbare velden en leerde mensen kennen. Met elke stap leerde ik meer.

Maker van magische liederen
Heel lang geleden, toen de mensheid nog in de kinderschoenen stond en de goden jong waren, werd er een groot offer gebracht. Een god hing aan een boom, negen dagen en negen nachten, ondersteboven, een lans in zijn zijde. Hij at niet, hij dronk niet, hij hing daar eenzaam. Op de negende dag slaakte hij een kreet en pakte met zijn laatste krachten de runen. Een nieuwe taal was geboren. Odin keek naar de tekens die roodoplichtend in zijn handen lagen: net als hij waren ze uitgeput. Ze sisten en borrelden, ze vlamden en brandden. Hoeveel het er waren weet niemand behalve de god zelf. Elke rune had zijn eigen kracht, een eigen energie.
Kan een god moe zijn, uitgeput? Kan een god ineenzakken aan de wortels van de grote boom, die hoog boven hem uittorende? Odin zocht zijn mantel en zijn hoed, stond op en liep terug naar zijn wereld. De runen nam hij mee: een geschenk voor alle volkeren. Sommige waren bestemd voor mensen, andere voor goden. Er waren runen voor de Alfen en voor de Dwergen. Iedereen kreeg taal ter beschikking.
Odin is de beschermheer van ieder die zich bezighoudt met taalontwikkeling. Taal in symbool, schrift en spraak: een kostbaar geschenk. Hij leerde mij over taal, over de kracht van liederen, de energie van proza. Hij liet mij zien hoe je woorden kunt rijgen en verhalen kunt vlechten.

Hrafnaguð, Heer der Raven
Odin was in de eerste instantie een dodengod. Het Scandinavische dodenrijk was de plek waar men kennis en wijsheid kon vergaren en vanwaar de voorouders waakten over hun nazaten. Odin als dodengod maakte een connectie tussen de levenden en de doden. In dit aspect kan Odin de zoeker naar wijsheid begeleiden naar emoties zoals angst, om die te kunnen overwinnen. Dood en leven zijn elkaars zusters. Wees niet bang.
Als een schakel is hij, de Heer der Raven. Achter hem de vele voorouders, voor hem de nazaten. Dood is slechts het afdoen van de fysieke mantel, waardoor men vrij is voor een nieuw avontuur. Hij leerde mij ook over verantwoordelijkheid voor eigen daden, over lot en over familiebanden.

Baldrsfaðr, Vader van Baldr
Een van de verhalen over Odin die mij het meest raakte, was dat van de dood van zijn zoon Baldr. Odin was nu geen Oppergod, geen Magiër, geen woeste Krijger: hij was slechts een vader die treurde om zijn gedode zoon.
“Hij is dood.”
Hij zit op een steen, versteend. Zijn mantel hangt in het stof van de zwerfkeivlakte.
Ik hoor hem tovers mompelen, sissend zacht.
God verdoeme, verdoemde god.
Hoe kan ik troosten,
Wat kan ik zeggen
Hoe kan ik omarmen,
omhelzen,
de treurende mantel schikken?
“Hij is dood”, herhaalt hij.
Hij spreekt niet tot mij, maar tegen zichzelf.
Voorzichtig ga ik naast hem zitten, in het stof van de zwerfkeivlakte.
“Ja”, zeg ik, “hij is dood”.
Liefde, daar draait het om. Dat is wat ik leerde op deze queeste, die nog niet is afgerond, want een zoeker is immers nooit klaar met zoeken. Liefde voor de ander, liefde voor het land, liefde voor familie.

Odin representeert de Innerlijke Krijger, die ons kan leren om in de eigen kracht te staan. Hij weet dat men zich soms los moet maken van de materie, als Innerlijke Zwerver, om te zien wat echt belangrijk is. Hij is de Bard, die ons kan vertellen over de kracht van taal en expressie. Als Dodengod is hij de schakel tot de voorouders. En hij is de Vader, die treurde om zijn zoon. Want Odin heeft, net als de andere Scandinavische goden, menselijke trekken, waardoor wij ons verwant kunnen voelen als hij zoekt, spreekt, strijdt en treurt. Hij is als een van ons. Iedereen kan Odin’s pad lopen, ook al is het niet het gemakkelijkste pad. En als dit pad een brug te ver is, is er naast Odin’s pad, nog het pad van de godin Freya. Of dat van Loki. Ze liggen er allemaal, hier in de kleigrond, hier in het lage land.

Linda Wormhoudt, deskundig in Europees sjamanisme, geeft sjamanistische cursussen en heeft een eigen praktijk. Ze is oprichtster van Ceremony - Sjamanistisch Instituut en voorzitter van de vakgroep Sacrale landschapskunde in de Lage Landen van Academie PanSophia. Ze schreef 'Goden en sjamanen in Noordwest-Europa' (uitgeverij A3 Boeken). Info: www.soulritual.nl.